Plany rozwoju transportu szynowego na terenie województwa śląskiego (2)

W tej części trochę więcej o działaniach związanych bezpośrednio z obszarem metropolitalnym i najnowszych wydarzeniach związanych z ogłoszonymi postępowaniami przetargowymi.

Koncepcja oraz Wstępne Studium Wykonalności Kolei Metropolitalnej

Jednym z podstawowych celów powołania Górnośląsko-Zagłębiowskej Metropolii były zapisane w ustawie z 2017 r. działania w zakresie:

  • planowania, koordynacji, integracji oraz rozwoju publicznego transportu zbiorowego, w tym transportu drogowego, kolejowego oraz innego transportu szynowego, a także zrównoważonej mobilności miejskiej;
  • metropolitalnych przewozów pasażerskich.

Program Działań Strategicznych Górnośląsko-Zagłębiowskiej Metropolii do roku 2022 jednoznacznie wskazuje na rozwój kolei, jako transportowego kręgosłupa obszaru metropolitalnego i wyznacza szczegółowe cele w kierunku tego rozwoju publicznego transportu zbiorowego i zrównoważonej mobilności, m.in.:

  • budowę Kolei Metropolitalnej,
  • rozwój bezemisyjnego transportu na terenie GZM.

Realizacja tak nakreślonych celów GZM rozpoczęła się, co naturalne, od zadań koncepcyjnych i studialnych:

  • Koncepcja Kolei Metropolitalnej dla Górnośląsko-Zagłębiowskiej Metropolii opracowana w 2018 r. przez Politechnikę Śląską na zlecenie Górnośląsko-Zagłębiowskiej Metropolii.

  • Wstępne Studium Wykonalności Kolei Metropolitalnej, realizowane od 2020 r. na zlecenie Górnośląsko-Zagłębiowskiej Metropolii.

Wstępne Studium Wykonalności Kolei Metropolitalnej pozwoli określić zakres podejmowanych działań (wariant) oraz konkretne korytarze transportowe i środki transportu (nie można zapominać o możliwościach uzupełnienia kolei poprzez sieć rozwijanych połączeń autobusowych i tramwajowych). W ramach prac studialnych określone zostaną przebiegi korytarzy transportowych łączących obszary generatorów ruchu, takich jak osiedla mieszkaniowe, zakłady pracy, centra handlowe czy usługowe, szkoły i uczelnie, szpitale, obiekty sportowe i rekreacyjne itd. Efektem pośrednim prac będą modele symulacyjne pozwalające określić miejsca niezbędnych działań modernizacyjnych i budowlanych – liniowych i przystankowych. Studium pomoże również oszacować koszty – tak budowy infrastruktury, jak i realizacji przewozów – dla poszczególnych wariantów, co pozwoli podjąć racjonalne decyzje o  wyborze konkretnych działań inwestycyjnych, które pozwolą na organizację przewozów kolejowych na osiągalnym pułapie budżetowym.

Program Kolej+ i separacja ruchu aglomeracyjnego na linii Katowice – Gliwice

Rozwińmy jeszcze temat Programu Kolej+ oraz planów budowy drugiej pary torów w centrum aglomeracji (odseparowanie ruchu aglomeracyjnego i regionalnego od dalekobieżnego). Ogłoszenie Programu Uzupełniania Lokalnej i Regionalnej Infrastruktury Kolejowej Kolej + do 2028 stało się dla Metropolii impulsem do przyspieszenia części planowanych zadań związanych z realizacją celów ujętych w Programie Działań Strategicznych GZM, w takim zakresie, w jakim wykazana jest spójność tych celów z założeniami i wytycznymi naboru Programu Kolej + (budowy liniowej i punktowej infrastruktury kolejowej umożliwiającej lub usprawniającej połącznie z miastem wojewódzkim).

W kontekście podstawowych zasad Programu ujętych w Wytycznych naboru projektów, GZM zleciła w 2020 r. przeprowadzenie ekspertyzy, które zadaniem było wskazanie projektów do zgłoszenia
w ramach Programu Kolej+, nawiązujących i będących spójnymi z opracowaną w latach 2018 – 2019 Koncepcją Kolei Metropolitalnej dla Górnośląsko-Zagłębiowskiej Metropolii.

W wyniku przeprowadzonej ekspertyzy i dyskusji, Metropolia w imieniu gmin (przyszłych Liderów i Partnerów projektów) zgłosiła pierwotnie 15 wniosków (6 liniowych i 9 punktowych) do Programu Kolej +.
W międzyczasie jeden z wniosków punktowych został wycofany, z uwagi na ujęcie go w innych pracach PKP PLK SA. Wszystkie zgłoszone wnioski zostały zakwalifikowane do drugiego etapu, który wymaga opracowania dla każdego z nich Wstępnego Studium Planistyczno-Prognostycznego (WSPP) i przekazania go do PKP PLK SA do końca listopada 2021 r.

Obecnie GZM, po kolejnej weryfikacji, podjęła decyzję o dalszej realizacji w przypadku 13 wniosków (6 liniowych i 7 punktowych), z czego jednego wspólnie z Województwem Śląskim.

Przedmiotem zamówienia publicznego, ogłoszonego 12. marca staną się jedynie te części i zakresy prac dla wykonania poszczególnych WSPP, których nie ujmuje trwająca umowa opracowania Wstępnego Studium Wykonalności Kolei Metropolitalnej wraz z jej aneksami, a obejmująca prace analityczne i prognostyczne dotyczące tego samego obszaru terytorialnego i sieci kolejowej na nim się znajdującej.

Realizacja proponowanych projektów w ramach Programu Kolej+ przy uzyskaniu w jego ramach dofinansowania na poziomie 85% pozwoli ograniczyć zakres działań i inwestycji własnych GZM ujętych w ramach tworzenia Kolei Metropolitalnej, której proponowane projekty staną się integralną częścią.

Również 12. marca PKP PLK SA ogłosiło postępowanie dotyczące opracowania Studium Wykonalności dla projektu Prace na podstawowych ciągach pasażerskich (E 30 i E 65) na obszarze Śląska na odcinku Katowice – Gliwice, gdzie partnerem PKP PLK i współfinansującym opracowanie będzie Metropolia GZM. Jest to jeden z trzech niezbędnych elementów prac warunkujących w ogóle możliwości rozwoju Kolei Metropolitalnej i zwiększenia oferty przewozowej dla pasażerów w aglomeracji i województwie. Separacja ruchu aglomeracyjnego od dalekobieżnego, aby była skuteczna, musi nastąpić w kierunkach Katowice – Dąbrowa Górnicza (linia kolejowa nr 1), Katowice – Tychy (linia kolejowa nr 139) oraz właśnie Katowice – Gliwice (linia kolejowa nr 137), wraz z przebudową węzła katowickiego.

Horyzont tych działań, zwłaszcza fizycznego powstania drugiej pary torów aglomeracyjnych, nowych przystanków i linii to lata 2025-2030. W tym czasie będzie można się też spodziewać części inwestycji podjętych w ramach programu budowy Kolei Metropolitalnej. Do tej pory rozwijana będzie jednak oferta połączeń na istniejących liniach.

W następnej części – o metropolitalnych planach kolejowych na bliższy horyzont czasowy.

Wojciech Dinges
Wydział Kolei Metropolitalnej, Departament Komunikacji i Transportu GZM
Prezes Kolei Śląskich w latach 2015-2019, Wiceprezes stowarzyszenia „Kolej na Śląsk”

Dodaj komentarz